อนุสัญญาบาเซลว่าด้วยการควบคุมการเคลื่อนย้ายข้ามแดนของของเสียอันตรายและการกำจัด
(Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal)


ตัวบทอนุสัญญาบาเซลฯ (PDF)

1.   ความเป็นมา
2.   วัตถุประสงค์
3.   หลักการดำเนินงานของอนุสัญญาบาเซล
4.   สถานภาพปัจจุบัน
5.   บทบาทของประเทศไทย
6.   ผลประโยชน์จากการเข้าร่วมเป็นภาคีอนุสัญญาบาเซล
7.   ศูนย์ฝึกอบรมภูมิภาค (Basel Convention Regional Centres, BCRCs)
8.   สาระสำคัญของอนุสัญญาบาเซล
9.   สาระกระบวนการแจ้งของคำยินยอมในการเครื่องย้ายของเสียอันตรายระหว่างประเทศตามอนุสัญญาบาเซล
10. กระบวนการติดตามการเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายระหว่างประเทศตามอนุสัญญาบาเซล
11. เว็บไซต์แผนผังสำหรับตรวจสอบขั้นตอนการดำเนินงานของผู้ส่งออก
12. เว็บกฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับของเสียอันตราย
13. เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง

อนุสัญญาบาเซล
เป็นข้อตกลงระหว่างประเทศเกี่ยวกับการควบคุมการเคลื่อนย้ายข้ามแดนของของเสียอันตรายและการกำจัด
ความเป็นมา
ปัญหาการลักลอบนำของเสียอันตรายไปทิ้ง หรือกำจัดทำลายในประเทศด้อยพัฒนา ซึ่งก่อ ให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพอนามัย
ของมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ทำให้โครงการสิ่งแวดล้อมแห่ง สหประชาชาติ (UNEP) ร่วมกับผู้แทนจากประเทศสมาชิก ได้จัด
ทำอนุสัญญาบาเซลว่าด้วยการควบคุมการเคลื่อนย้ายข้ามแดนของของเสียอันตรายและการกำจัด (Basel Convention on the Control
of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal) อนุสัญญาบาเซล ได้เปิดให้ประเทศต่าง ๆ ลงนาม
เข้าร่วมเป็นภาคีได้ ตั้งแต่วันที่ 22 มีนาคม 2533 อนุสัญญาบาเซล มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2535
กลับสู่ด้านบน

วัตถุประสงค์
เพื่อกำหนดข้อตกลงระหว่างประเทศในการควบคุมการนำเข้า การส่งออก การนำผ่าน พร้อมทั้งการจัดการของเสียอันตราย
ให้มีความปลอดภัย ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของมนุษย์ และสิ่งแวดล้อม อีกทั้งเป็นการป้องกันการขนส่งที่ผิดกฎหมาย
กลับสู่ด้านบน

หลักการดำเนินงานของอนุสัญญาบาเซล
การแจ้งขอคำยินยอมล่วงหน้า (Prior Inform Consent)
การตอบรับเป็นลายลักษณ์อักษร (Written Consent)
กลับสู่ด้านบน

สถานภาพปัจจุบัน
ปัจจุบันมีสมาชิก 165 ประเทศ และ 1 กลุ่ม (European Economic Community) (ข้อมูลเมื่อ 22 สิงหาคม 2548) โดยมีประเทศที่
เพียงลงนาม (Signatories) ในอนุสัญญาบาเซล 3 ประเทศ คือ อาฟกานิสถาน (Afghanistan) ไฮติ (Haiti) และสหรัฐอเมริกา (USA)
ประเทศไทยให้สัตยาบัน (Ratification) เป็นภาคีสมาชิกอนุสัญญาบาเซล เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2540 และอนุสัญญามีผลบังคับใช้กับประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2541
กลับสู่ด้านบน

บทบาทของประเทศไทย
มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2540 เห็นชอบกับการกำหนดหน้าที่ของหน่วยงานต่างๆที่จะรับผิดชอบ ในการปฎิบัติตามข้อบัญญัติแห่งอนุสัญญาบาเซล โดยให้
กรมควบคุมมลพิษปฏิบัติงานในฐานะ " ศูนย์ประสานงาน " ( Focal Point)
กรมโรงงานอุตสาหกรรมปฏิบัติงานในฐานะ " หน่วยงานผู้มีอำนาจ " (Competent Authority)
หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีหน้าที่รับผิดชอบในส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมศุลกากร กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชย์นาวี การท่าเรือแห่งประเทศไทย กรมการประกันภัย กรมองค์การระหว่างประเทศ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย สำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกา
กลับสู่ด้านบน

ผลประโยชน์จากการเข้าร่วมเป็นภาคีอนุสัญญาบาเซล
1. สามารถป้องกันปัญหาการลักลอบนำของเสียมาทิ้งในประเทศ จากกลุ่มประเทศภาคีสมาชิก เนื่องจากอนุสัญญาบาเซล กำหนดมาตรการบังคับให้ประเทศภาคีผู้ส่งออก รับผิดชอบในการนำกลับ หรือชดเชยค่าเสียหายที่เกิดขึ้น และกำหนดให้เป็นการขนส่งที่ผิดกฎหมาย
2. การปฏิบัติตามข้อกำหนดของอนุสัญญาบาเซลฯ จะทำให้ทราบล่วงหน้า หากมีการนำเข้า นำผ่าน และส่งออกของเสียอันตราย
3. การเข้าร่วมเป็นภาคีสมาชิก ทำให้ต้องมีการกำหนดมาตรการ และระเบียบปฎิบัติในการควบคุมการส่งออก การนำเข้า และการนำผ่านของเสียอันตราย รวมทั้งการจัดหาอุปกรณ์ สถานที่กำจัดของเสียอันตรายภายในประเทศ
4. ได้รับสิทธิในการส่งออกของเสียอันตราย ไปกำจัดในประเทศภาคีซึ่งมีเทคโนโลยีที่เหมาะสม และมีความสามารถใน การกำจัดของเสียอันตราย
5. สามารถค้าขายกับประเทศภาคี ในการส่งออก และนำเข้าของเสียอันตราย เพื่อการอุตสาหกรรมที่ใช้ของเสียอันตรายเป็น วัตถุดิบในขบวนการผลิต
6. จะได้รับความคุ้มครอง และความช่วยเหลือทั้งทางด้านวิชาการ และด้านการเงิน จากกองทุนหมุนเวียน เพื่อแก้ไขปัญหากรณีเกิดอุบัติเหตุ อันเนื่องมาจากการขนส่ง เคลื่อนย้าย และกำจัดของเสียอันตราย
7. จะได้รับความช่วยเหลือด้านวิชาการ และเทคโนโลยีต่างๆ จากประเทศภาคีที่พัฒนาแล้ว เพื่อปรับปรุง แก้ไขปัญหาการจัดการของเสียอันตรายภายในประเทศ
กลับสู่ด้านบน

ศูนย์ฝึกอบรมภูมิภาค (Basel Convention Regional Centres, BCRCs)
การก่อตั้งศูนย์ฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีในภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วโลก ปัจจุบันได้จัดตั้งไปแล้ว จำนวน 13 ศูนย์ คือ
ภูมิภาคยุโรปกลางและตะวันออก ตั้งที่ ประเทศสโลวาเกีย และสหพันธรัฐรัสเซีย ภูมิภาคแอฟริกาและเอเชียใต้ ตั้งที่ ประเทศไนจีเรีย เซเนกัล สาธารณรัฐอัฟริกาใต้ และอียิปต์ ภูมิภาคอเมริกาใต้และทะเลคาริบเบียน ตั้งที่ ประเทศอาร์เจนตินา เอลซาวาดอร์ ทรินิแดดแอนด์โทบาโค และอุรุกวัย ภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก ตั้งที่ ประเทศจีน อินโดนีเซีย และซามัว
กลับสู่ด้านบน

สาระสำคัญของอนุสัญญาบาเซล
พันธกรณี
อนุสัญญาบาเซล ประกอบด้วยข้อตกลงต่างๆ 29 ข้อ และ 9 ภาคผนวก
อนุสัญญาจะควบคุมของเสียอันตรายตาม ภาคผนวกที่ 1 (ANNEX I) ภาคผนวกที่ 3 (ANNEX III) และ ภาคผนวกที่ 8 (ANNEX VIII) หรือ LIST A ส่วนของเสียตาม ภาคผนวกที่ 9 (ANNEX IX) หรือ LIST B ได้รับการยกเว้นให้มีการเคลื่อนย้ายเพื่อนำกลับไปใช้ประโยชน์หรือใช้ใหม่ได้
อนุสัญญาจะควบคุมของเสียอื่นตามภาคผนวกที่ 2 (ANNEX II)
อนุสัญญาจะควบคุมของเสียที่ภาคีสมาชิกกำหนด ห้ามนำเข้าประเทศ/ ห้ามส่งออก
อนุสัญญาห้ามการขนส่งเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายจากประเทศกลุ่ม OECD ไปยังประเทศกลุ่ม Non-OECD ไม่ว่าเพื่อการกำจัด
ขั้นสุดท้าย หรือเพื่อการนำกลับมาใช้ใหม่ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2541
อนุสัญญาห้ามการขนส่งเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายจากประเทศที่มีรายชื่อตาม ภาคผนวกที่ 7 (ANNEX VII) [ประเทศในกลุ่ม OECD, EC และ Liechtenstein] ไปยังประเทศนอกกลุ่มรายชื่อตาม ภาคผนวกที่ 7 ไม่ว่าเพื่อการกำจัดขั้นสุดท้ายหรือการนำกลับมาใช้ใหม่ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2541
อนุสัญญาจะไม่อนุญาตให้มีการส่งออก หรือนำเข้าของเสียอันตรายจากประเทศที่มิได้เป็นภาคี ยกเว้นจะทำความตกลงทวิภาคี พหุภาคี หรือระดับภูมิภาค
อนุสัญญาจะไม่อนุญาตให้มีการส่งออกหรือเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายหรือของเสียอื่นไปทิ้งหรือกำจัด(disposal)ในพื้นที่ใต้เส้นละติจูด 60 องศาใต้
การดำเนินการ
การควบคุมจะเริ่มตั้งแต่ก่อนการนำเข้า การส่งออก และการนำผ่านของเสียอันตรายไปยังประเทศอื่น โดยจะต้องแจ้ง
รายละเอียดและขออนุญาตตามขั้นตอนจากหน่วยงานผู้มีอำนาจ (Competent Authority) ของประเทศที่เกี่ยวข้องก่อน เมื่อได้รับการยินยอมตอบรับเป็นลายลักษณ์อักษรแล้ว จึงจะดำเนินการต่อไปได้ การขนส่งต้องบรรจุหีบห่อ และติดป้ายด้วยวิธีการที่กำหนดตามมาตรฐานสากล พร้อมทั้งมีการประกันภัย และรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหายในกรณีที่เกิดความเสียหายหรือเกิด อุบัติเหตุ หรือต้องนำกลับประเทศผู้ส่งออกกรณีไม่สามารถดำเนินการได้ตามวัตถุประสงค์
กลับสู่ด้านบน



กระบวนการแจ้งขอคำยินยอมในการเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายระหว่างประเทศ
ตามอนุสัญญาบาเซล


ผู้ส่งออกเตรียมเอกสารต่อไปนี้ ยื่นให้หน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออก

                                    - สัญญา (Contract) ระหว่างผู้ส่งออกและผู้รับกำจัด
                                    - หนังสือค้ำประกันทางการเงินและหนังสือประกันภัย (Financial guarantees & Insurances)
                                    - ใบแจ้ง (Notification Form) ที่กรอกข้อมูลเรียบร้อยแล้ว

หน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออกดำเนินการ

                                    - ตรวจสอบเอกสาร
                                    - แจ้งหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้นำเข้าและประเทศนำผ่าน

                         หน่วยงานผู้มีอำนาจประเทศผู้นำเข้า                  หน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศนำผ่าน
                       - ตอบยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร                     - ตอบรับทราบ
                        โดยมีหรือไม่มีเงื่อนไขหรือขอข้อมูลเพิ่มเติม         - ตอบยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร
                       - ตอบปฏิเสธเป็นลายลักษณ์อักษร                        โดยมีหรือไม่มีเงื่อนไข หรือขอ
                                                                                            ข้อมูลเพิ่มเติม ภายใน 60 วัน
                                                                                          - ตอบปฏิเสธภายใน 60 วัน
                                                                                          - ไม่ตอบภายใน 60 วัน ถือเป็นการ
                                                                                            ยอมรับโดยการนิ่งเฉย (Tacit Consent)*
                                                                                  
หน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออก
รับทราบคำตอบและแจ้งผู้ส่งออก

                                 - ขอเอกสารเพิ่มเติมตามที่หน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้นำเข้า ประเทศนำผ่านร้องขอ
                                 - อนุญาตให้ดำเนินการส่งออกขั้นต่อไป
                                 - ยุติการดำเนินการส่งออก
* หมายเหตุ กรณีนี้ประเทศนำผ่านจะต้องแจ้งมาตรการนี้ให้ประเทศภาคีสมาชิกทราบ
กลับสู่ด้านบน


กระบวนการติดตามการเคลื่อนย้ายของเสียอันตรายระหว่างประเทศตามอนุสัญญาบาเซล
เป็นกระบวนการติดตามการเคลื่อนย้ายของเสียโดยใช้เอกสารใบกำกับการเคลื่อนย้าย (Movement Document)
หลังผ่านกระบวนการอนุญาตให้ดำเนินการส่งออกจากหน่วยงานผู้มีอำนาจประเทศผู้ส่งออก
ผู้ส่งออก(Exporter)
กรอกรายละเอียด ลงชื่อพร้อมลายเซ็นต์/วันที่ในเอกสารกำกับการเคลื่อนย้าย
และแนบไปพร้อมกับการขนส่งของเสีย (สินค้า)
ผู้รับขนส่ง (Carrier) ออกนอกราชอาณาจักร
กรอกรายละเอียด ลงชื่อพร้อมลายเซ็นต์/วันที่ในเอกสารกำกับการเคลื่อนย้าย
ศุลกากรประเทศผู้ส่งออก
ประทับตรา ลงชื่อพร้อมลายเซ็นต์ในเอกสารกำกับการเคลื่อนย้าย
เมื่อผู้รับกำจัดได้รับของเสียแล้ว
- กรอกรายละเอียด ลงชื่อ พร้อมลายเซ็นต์ /วันที่ในเอกสารกำกับการเคลื่อนย้าย
- ส่งสำเนาให้ผู้ส่งออกและหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออก

เมื่อของเสียได้ถูกกำจัดเรียบร้อยแล้ว
- ผู้รับกำจัดจะต้องลงชื่อ ประทับตราพร้อมลายเซ็นต์/วันที่ในเอกสารกำกับการเคลื่อนย้ายฉบับเดิม
- ส่งสำเนาให้ผู้ส่งออกและหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออก

กลับสู่ด้านบน


กฎหมายประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับของเสียอันตราย
1. พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535
2. พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535
3. พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535
4. พระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 (และพระราชบัญญัติฯฉบับแก้ไขเพิ่มเติม)
5. พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. 2456 (และพระราชบัญญัติฯฉบับแก้ไขเพิ่มเติม)
6. พระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 (และพระราชบัญญัติฯฉบับแก้ไขเพิ่มเติม)
7. ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย พ.ศ. 2546
   (ออกตามความในพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535)บัญชี ข. หมวดของเสียเคมีวัตถุ
8. ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2540) เรื่อง การกำจัดสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว
   (ออกตามความในพระราชบัญญัติโรงงานพ.ศ. 2535)
9. มติคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2536 เรื่อง ห้ามนำเข้าแบตเตอรี่ใช้แล้วหรือแผ่นธาตุที่อยู่ในแบตเตอรี่ใช้แล้วมาเป็นวัตถุดิบใน
    การผลิตตะกั่วแท่ง
10.ประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่องหลักเกณฑ์ในการอนุญาตให้นำเศษตัดและของที่ใช้ไม่ได้ซึ่งเป็นพลาสติกไม่ว่าใช้แล้วหรือไม่ก็ตามเข้า
    มาในราชอาณาจักร
11. ประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่อง เงื่อนไขในการอนุญาตให้นำของเสียเคมีวัตถุ (CHEMICALWASTES) ที่เป็นวัตถุอันตรายเข้ามาในราช
    อาณาจักร
12. ประกาศกรมศุลกากร ที่ 73/2531 เรื่อง การนำของเสียที่เป็นอันตรายเข้ามาในราชอาณาจักร
13. ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดประเภทหรือชนิดของวัตถุอันตราย
14. ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง การติดป้ายอักษร ภาพและเครื่องหมายของรถบรรทุกวัตถุอันตราย
15. ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง กำหนดประเภท หรือชนิด และลักษณะการบรรทุกวัตถุอันตรายที่ผู้ขับรถต้องได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถ
    ชนิดที่ 4
16. ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง การนำยางรถที่ใช้แล้วเข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. 2546
กลับสู่ด้านบน

เวบไซต์ที่เกี่ยวข้อง
http://www.basel.int
http://www.pcd.go.th
http://www.pcd.go.th/info_serv/haz_basel.htm
กลับสู่ด้านบน